Gazon gurlandan soň, makul derejeden başga-datehniki hyzmat dolandyryşyGüýçlendirmek, suwarmak we budamak ýaly işleri wagtynda howalandyrmak hem zerurdyr. Gazon otlarynyň ösüşiniň we ösüşiniň zerurlyklaryndan we gazon funksiýasyndan howalandyryş çäreleri örän möhümdir. Howalandyryş - bu gazondan toprak rulonlaryny degişli wagtda deşmek üçin degişli howalandyryş enjamlaryny saýlaýan, gazonuň fiziki häsiýetlerini we beýleki häsiýetlerini gowulandyrýan, gazon şahalarynyň gatlagynyň çüýremegini çaltlaşdyrýan we gazonuň ýerüsti we ýerasty bölekleriniň ösüşine we ösüşine ýardam edýän tehniki çäre. Çunýinden ýokary hilli ot tohumlaryny saýlamak gazonuň çydamlylygyny netijeli ýokarlandyryp biler.
Birinjiden, köp sanly howalandyryjy maşynlar bar we olaryň iki esasy görnüşi giňden ulanylýar: biri tegelek hereketli howalandyryjy maşyn, beýlekisi bolsa dik hereketli howalandyryjy maşyn. Dik hereketli howalandyryjy maşynyň içi boş, ýiti dişleri bar. Işlän wagtynda gazon ýüzüne az zyýan ýetirýär we howalandyryş çuňlugy uly, 8-10 sm-e çenli, şeýle hem öňe we dik howalandyryş usullary bar. Aýlanýan maşynyň açyk kürek görnüşli içi boş dişleri bar. Onuň artykmaçlyklary çalt iş tizligi we gazon ýüzüne az zyýan ýetirmekdir, ýöne burawlaýyş çuňlugy dik hereketli deşijiniňkiden has ýüzräk. Bu iki deşijiniň dişleriniň we kürekleriniň ululygyna görä, deşilen toprak rulonynyň diametri 6-8 mm aralygynda üýtgeýär we deşilen toprak rulonynyň dik beýikligi hem topragyň gysyklygyna, topragyň göwrüm dykyzlygyna we suw mukdaryna, şeýle hem deşijiniň siňdiriş ukybyna baglylykda üýtgeýär. Umuman, toprak näçe berk bolsa, topragyň kuwwaty şonça köp, suw mukdary şonça az we burawlaýyş has çuň bolýar. Deşikleýjiniň deşmek ukyby näçe uly bolsa, burawlaýyş has çuň bolýar. Burawlaýyş işleriniň esasy wezipesi topragyň howa geçirijiligini gowulandyrmakdyr. Toprak rulony deşilenden soň, deşikleriň arasyndaky topragyň, deşigiň aşagyndaky bölegiň we deşigiň töweregindäki we aşagyndaky bölekleriň howa geçirijiligi gowulandyrylmasa-da, topragyň ýüzünde birnäçe kiçi deşikler galýar, bu bolsa topragyň gödekligini artdyrýar we topragyň ýüzüniň meýdanyny giňeldýär, şonuň üçin topragyň howa we suw geçirijiligi ep-esli gowulanýar.
2. Howadan soňky täsirler: howa toprakda zyýanly gazlaryň çykmagyna, topragyň çyglylyk häsiýetlerini ýa-da gidrofob topragyň gowulaşmagyna, uzak wagtlap çygly topragyň guramagyny çaltlaşdyrmaga, dykyzlanan ýüzli ýa-da galyň şaha gatlagy bilen topragyň geçirijiligini gowulandyrmaga, topragyň rulony deşilenden soň çukurdaky kökleriň ösmegine ýardam bermäge, topragyň kationlarynyň alyş-çalyş ukybyny gowulandyrmaga, topragyň iýmit maddalaryny we suwy saklamak ukybyny gowulandyrmaga we organiki galyndylaryň parçalanma tizligini çaltlaşdyrmaga ýardam edýär.
3. Howalandyrmadan soňky ýaramaz täsirler gazon ýüzüniň bitewüligini wagtlaýynça bozýar. Çim toprak gatlagynyň açyk bolmagy sebäpli, gazon otlarynyň ýerli suwsuzlanmagyna sebäp bolar. Haşal otlaryň tohumlarynyň ösüp çykmagy üçin amatly şertler dörände, käbir haşal otlar köplenç döräp, gyrymsy otlar ýaly zyýankeşleriň zyýanyny çaltlaşdyrar. Örän ykjam gazon topragy üçin, suw çäklendirilmedik bolsa, howalandyrma çukuryň golaýyndaky ösüş şertlerini gowulandyryp biler. Howalandyrma birnäçe ýyl yzygiderli gaýtalansa, tutuş gazonuň ösüş şertleri gowulanar.
Howanyň howalandyrylmagynyň wagty örän möhümdir. Gurakçylyk şertlerinde gazon otlary ýerli derejede suwsuzlanar. Mysal üçin, tomus ortasynda, gurak we yssy günde buraw işlerinden soň, süýrenýän bent otlary ýerli derejede suwsuzlanar. Şonuň üçin gazon gowy ösýän we ösüş şertleri gowy bolanda deşikleri burawlamak has dogrydyr. Buraw işlerinde diňe bir wagta üns bermän, eýsem beýleki çäreler bilen hem ýakyndan utgaşdyrylmalydyr. Mysal üçin, buraw işlerinden soň derrew ýerüsti dökün bermek we suwarmak gazon otlarynyň suwsuzlanmagynyň öňüni alyp we kökler tarapyndan dökünleriň ulanylyş derejesini ýokarlandyryp biler.
Gazon topragynyň ýüzüniň giňelmegi sebäpli, adatça iki esseden hem köp giňelip bilner, gazon topragy bilen howa we suw arasyndaky gatnaşyk meýdany artýar, topragyň suw siňdirişi we geçirijiligi, şeýle hem topragyň howalandyrylmagy gowulanýar, bu bolsa aerob mikroorganizmleriň köpelmegine ýardam edýär, topragyň netijeli kislorod mukdary ýokarlanýar, topragyň kislorod çykaryş ukyby gowulanýar we ýer şahalarynyň gatlagynyň we beýleki organiki galyndylaryň parçalanma tizligi çaltlaşýar.
Soňradeşik deşmek, gazon ýüzünde birnäçe kiçi deşikler galyp biler, ýöne basmak, suwarmak we topragyň gapdal akymy sebäpli deşikler çalt doldurylar, şeýlelik bilen burawlama täsiriniň möhleti gysgalar. Burawlama täsirini gowulandyrmak üçin, adatça, burawlamadan soň ýüze toprak çalmak we topragyň rulonlaryny arassalamak zerurdyr. Ýüze ulanmak üçin gazon topragyndan tapawutly materiallary, mysal üçin, çäge we iýmitli toprak ulanyň. Bu materiallar çukurlary dolduranda, toprak henizem örän dem alýan bolýar we şaha gatlagynyň çüýremegine hem peýdalydyr. Eger ýüze ulanylýan material dökün bolsa, ol toprakdaky hek we fosfor ýaly gaty hereketsiz dökünleriň gorizontal we dik akyjylygyny ýokarlandyryp, dökünleriň toprakdaky ereme tizligini çaltlaşdyryp, dökünleriň çalt täsir edýän tebigatyny gowulandyryp we azot dökünleriniň uçujylyk ýitgisiniň öňüni alyp biler. Burawlamadan soň ýüze ulanmak iki tarap üçin hem peýdalydyr. Mundan başga-da, burawlamadan soň topragyň rulonlaryny arassalamak gerek, sebäbi suwarylandan soň toprak rulonlarynyň gazon otuna ýapyşmagynyň öňüni almak gerek, bu diňe bir peýzaža täsir etmän, eýsem kesellere we haşal otlara aňsatlyk bilen sebäp bolýar.
Ýerleşdirilen wagty: 2024-nji ýylyň 13-nji dekabry