Esasy nokatlargazon abatlaýyş işleriolar:
1. Haşal otlar ilkinji ýylda yzygiderli aýrylmaly.
2. Wagtynda budaň. Ot 4-10 sm beýiklige ýetende budaň we her budamanyň möçberi otuň beýikliginiň ýarysyndan geçmeli däl. Gazon, adatça, 2-5 sm beýiklikde saklanýar.
3. Azot, fosfor we kaliý granulaly garyşyk dökünler ösüş möwsüminde ulanylmalydyr. Umuman, ol budamakdan soň we suwaryş arkaly suwarmakdan öň ulanylýar.
4. Gazony köp ulanmaly däl. Ulanyş we tehniki hyzmat möhleti görkezilmeli, şeýle hem gazony yzygiderli nobatma-nobat ulanmak üçin açmaly.
5. Gazon keselleriniň we zyýankeşleriniň öňüni almaga we olara garşy göreşmäge üns beriň. Wagtynda gaýtadan ekiň we nekrotik böleklerini çalşyryň.
Gazon suwarmak
Suwarmak diňe bir gazon otlarynyň kadaly ösüşini saklamak bilen çäklenmän, eýsem, sapaklaryň we ýapraklaryň berkligini ýokarlandyryp, gazonlaryň basylma garşylygyny hem ýokarlandyryp biler.
1. Möwsüm: Gazony suwarmak gurak möwsümde, bugaryş ýagyşdan köp bolanda geçirilmelidir. Gyşda, gazon topragy doňandan soň, suwarmagyň zerurlygy ýok.
2. Wagt: Howa şertlerine görä, suwarmak üçin iň gowy wagt şemal bolanda bolýar, bu bolsa bugarma ýitgilerini netijeli azaldyp, ýapraklaryň guramagyna kömek edip biler. Gündiz suwuň ulanylyş derejesini ýokarlandyrmak üçin irden we agşam suwarmak üçin iň gowy wagtlardyr. Şeýle-de bolsa, gije suwarmak gazon otlarynyň guramagyna sebäp bolmaýar we kesellere sebäp bolmagy aňsat.
3. Suwuň möçberi: Adatça, gazon otlarynyň ösüş möwsüminiň gurak döwründe, gazon otlarynyň täze ýaşyl bolmagyny saklamak üçin hepdede takmynan 3-4 sm suw gerek bolýar. Yssy we gurak şertlerde güýçli ösýän gazon üçin hepdede 6 sm ýa-da ondan hem köp suw gerek bolýar. Zerur bolan suwuň möçberi, esasan, gazon ýatagynyň topragynyň gurluşy bilen kesgitlenýär.
4. Usul: Suwaryş püskürtme suwaryş, damja suwaryş, suw basmak we beýleki usullar bilen amala aşyrylyp bilner. Dürli derejeli tehniki hyzmat we dolandyryş, şeýle hem enjamlaryň şertlerine görä dürli usullar ulanylyp bilner. Gazon otuny güýzde ösmegini bes etmezden öň we ýazda ýaşyl reňke öwrülmezden öň saklamak üçin, ony her gezek bir gezek suwarmaly. Oňa ýeterlik derejede we düýpli suwarmaly, bu bolsa gazon otunyň gyşda ýaşap, ýaşyl reňke öwrülmegi üçin örän peýdalydyr.
Keselleriň öňüni almak we gözegçilik etmek
Gazon otlarynyň keselleriniň klassifikasiýalary Dürli kesel döredijilere görä, keselleri iki kategoriýa bölmek bolýar: ýokanç däl keseller we ýokanç keseller. Ýokanç däl keseller gazonda we daşky gurşawda ýüze çykýan faktorlar sebäpli ýüze çykýar. Mysal üçin, ot tohumynyň nädogry saýlanmagy, gazon otlarynyň ösmegi üçin zerur bolan toprakda iýmit maddalarynyň ýetmezçiligi, iýmit elementleriniň deňagramlylygynyň bozulmagy, topraklaryň gaty gurak ýa-da gaty çygly bolmagy, daşky gurşawyň hapalanmagy we ş.m. Bu görnüşli kesel ýokanç däl. Ýokanç keseller kömelekler, bakteriýalar, wiruslar, nematodalar we ş.m. sebäpli ýüze çykýar. Bu görnüşli kesel örän ýokançdyr we onuň ýüze çykmagy üçin zerur bolan üç şert: duýgur ösümlikler, ýokary derejede patogen kesel döredijiler we amatly daşky gurşaw şertleridir.
Öňüni alyş we gözegçilik usullary aşakdakylardyr:
(1) Patogenleriň esasy ýokançlyk çeşmelerini ýok etmek. Toprak, tohumlar, nahallar, meýdandaky keselli ösümlikler, keselli ösümlik galyndylary we kompost edilmedik dökünler köp patogenleriň gyşlaýan we ýazlaýan esasy ýerleridir. Şonuň üçin topragyň dezinfeksiýasy (köp ulanylýan formalin dezinfeksiýasy, ýagny formalin: suw = 1: 40, topragyň ýüzüniň dozasy 10-15 litr/inedördül metr ýa-da formalin: suw = 1: 50, topragyň ýüzüniň dozasy 20-25 litr/inedördül metr), nahallary bejermek (tohumlary we nahallary karantini we dezinfeksiýasyny goşmak bilen; gazonlarda köp ulanylýan dezinfeksiýa usuly: tohumlary 1%-2% formalin suwuklandyrmasynda 20-60 minutlap çümdürmek, çümdürilenden soň çykarmak, ýuwmak, guratmak we ekmek) we keselli ösümlik galyndylaryny wagtynda ýok etmek we gözegçilik etmek üçin beýleki çäreler görülmeli.
(2) Oba hojalygyna gözegçilik: Laýyk ýer üçin amatly ot-çöp, esasanam kesellere çydamly görnüşleri saýlamak, haşal otlary wagtynda aýyrmak, wagtynda çuňňur sürmek we ownuk dökün bermek, keselli ösümlikleri we kesel bilen kesellän ýerleri wagtynda bejermek, şeýle hem suw we dökün dolandyryşyny güýçlendirmek.
(3) Himiki gözegçilik: gözegçilik üçin pestisidleri sepmek. Umuman alanyňda, dürli gazonlar güýçli ösüş döwrüne girmezden öň, ýagny gazon otlary kesellemezden öň, irki ýazda bir gezek pestisid erginini sepmeli, soňra her iki hepdede bir gezek sepmeli we yzly-yzyna 3-4 gezek sepmeli. Bu dürli gömelek ýa-da bakteriýa keselleriniň ýüze çykmagynyň öňüni alyp biler. Dürli keseller dürli pestisidleri talap edýär. Şeýle-de bolsa, pestisidleriň konsentrasiýasyna, sepmegiň wagtyna we sanyna, şeýle hem sepmegiň mukdaryna üns berilmeli. Umuman alanyňda, sepmegiň täsiri gazon otlarynyň ýapraklary gurak saklananda iň gowy bolýar. Püskürtmegiň sany, esasan, pestisidleriň galan täsiriniň dowamlylygyna baglylykda kesgitlenýär, adatça her 7-10 günde bir gezek we jemi 2-5 gezek sepmek ýeterlikdir. Gaýtadan sepmek ýagyşdan soň edilmelidir. Mundan başga-da, pestisidlere garşylyklylygyň döremeginiň öňüni almak üçin dürli pestisidler mümkin boldugyça garyşdyrylmaly ýa-da gezekli-gezegine ulanylmaly.
Zyýankeşlere garşy göreş
1. Gazon otlarynyň zyýankeşleriniň zyýanynyň esasy sebäpleri: Toprak mör-möjeklere garşy derman bilen işlenmezden öňgazon ekmek(topragy çuňňur sürmek we guratmak, mör-möjekleri gazmak we ýygnamak, topragy dezinfeksiýa etmek we ş.m.); ulanylan organiki dökün ýetişmedik; irki öňüni alyş we gözegçilik wagtynda geçirilmedik ýa-da derman nädogry ýa-da netijesiz ulanylan we ş.m.
2. Gazon otlarynyň zyýankeşlerine garşy toplumlaýyn göreş
(1) Oba hojalyk gözegçiligi: amatly ýer we ot-çöp, ekmezden öň topragy çuňňur sürmek we guratmak, gazmak we mör-möjekleri ýygnamak, doly çüýreýän organiki dökünleri ulanmak, wagtynda suwarmak we ş.m.
(2) Fiziki we el bilen gözegçilik: ýeňil tutmak, pestisidler we zäherli toprak bilen kontakt arkaly öldürmek, el bilen tutmak we ş.m.
(3) Biologik gözegçilik: ýagny gözegçilik üçin tebigy duşmanlary ýa-da patogen mikroorganizmleri ulanmak. Mysal üçin, gurçuklaryň gözegçiligi üçin netijeli patogen mikroorganizm esasan ýaşyl muskardindir we gözegçilik täsiri 90% -dir.
(4) Himiki gözegçilik: Insektisidler, esasan, organiki fosfor birleşmeleridir. Umuman, dermanyň ýaýramagyny höweslendirmek we fotoparçalanma we uçup gitme sebäpli ýitginiň öňüni almak üçin suwaryş ulanylandan soň mümkin boldugyça çalt geçirilmelidir; ýerüsti zyýankeşler üçin püskürtme köplenç ulanylýar. Emma käbir zyýankeşler, meselem, gazon zyňyjylary üçin suwaryş ulanylandan soň azyndan 24-72 sagatdan soň geçirilmelidir. Umumy usullar tohumlary sepmek, zäherli iým ýa-da püskürtmekdir. Ýokardaky çäreler adaty gazon gurujysy üçin ýeterlik bolup biler. Gazon dogry dolandyrylsa, onuň garşylygy ep-esli ýokarlanar.
Ýerleşdirilen wagty: 2025-nji ýylyň 10-njy fewraly