Gazon gök ekmek işleriniň möhüm bölegi bolup, gazon örtügi häzirki zaman gök ekmek derejesini bahalandyrmak üçin möhüm görkezijileriň biridir. Gazon ösümlikleri, esasan, ýeri örtýän pes ösümliklere degişlidir. Olar uly meýdany düz ýa-da biraz tolkunly otluk meýdanlary döretmek üçin ulanylyp bilner. Olar gök ekmek gurşawyny we gök ekmek derejesini görkezýän möhüm şertleriň biridir. Gazon diňe bir adamlaryň seýilgählerde, baglarda, meýdançalarda, köçelerde, haýwanat baglarynda, botanika baglarynda, dynç alyş seýilgählerinde, mekdeplerde, hassahanalarda we ş.m. dynç almak we baryp görmek üçin ýer däl, eýsem sport meýdançalarynda, howa menzillerinde, bentlerde, derýalarda, demir ýollarda, awtoýollarda we ýapgytlary goramak üçin hem ulanylyp bilner. Ol gowy toprakly ýer bilen örtülen ýeriň üstündäki ösümliklerdir.
1 Gazon standartyny saýlamak
Gazony gök ot bilen örtmegiň saýlanmagy ekilýän ýeriň şertlerine, gazonuň funksional aýratynlyklaryna we ot görnüşleriniň biologik endiklerine baglydyr. Gazonuň öz funksional peýdasyny doly ulanyp biljekdigi gönüden-göni saýlanan ot görnüşleri bilen baglanyşyklydyr. Şonuň üçin ot görnüşlerini saýlanda aşakdaky taraplary göz öňünde tutmaly: ① Ýerli daşky gurşaw şertlerine uýgunlaşan, köpelmegi aňsat, çalt ösýän we ýylyň dowamynda uzak wagtlap ýagty ýaşyl ýapraklaryny saklaýan ot görnüşleri. ② Budamaga we basmaga çydamly we haşal otlar bilen bäsleşmäge güýçli ukyply köpýyllyk ot görnüşi. ③ Amatsyz gurşawa uýgunlaşmaga güýçli ukyply, gurakçylyga, suw basmaga, zyýanly gazlara, zyýankeşlere we kesellere, hasylsyzlyga we ş.m. çydamly. ④ Ideg we dolandyryş şertlerine laýyklykda, gysga ösümlikli, inçe ýaprakly, yzygiderli ösýän we owadan ýaprak reňkli ot görnüşlerini saýlamaga synanyşyň.
2 Ekmezden öň topragy taýýarlamak
Öňgazony ýerleşdirmek, meýdançadaky toprak gowulandyrylmaly we suwaryş ulgamy taýýarlanylmaly. Gazony döretmegiň başynda haşal otlar aýrylmaly we meýdançadaky ähli plitkalar, çagyl we beýleki hapa-hupalar aýrylmaly. Gazon ýokary doldurgyç we pes doldurgyç bilen deňleşdirilmeli. Gazon ösümlikleri galyň kökleri we ýüzleý kökleri bolmadyk pes otlardyr. Topragyň galyňlygyny takmynan 40 sm, iň gowusy 30 sm-den az bolmadyk ýagdaýda etmäge synanyşyň. Eger ýerli ýerlerde toprak tapylsa, gatlak pes ýa-da gaty köp garyşyk toprak bolsa, gazonuň deň derejede ösmegini üpjün etmek üçin topragy çalşyrmaly. Ýeri taýýarlaýan wagtyňyz, dökün, kompost, torf we beýleki organiki dökünler ýaly esasy dökünleri ulanyp bilersiňiz, soňra bir gezek sürüp, soňra suw ýygnanmagynyň öňüni almak üçin ýeri deňleşdirip bilersiňiz. Ideal tekiz gazon ýüzü ortada biraz ýokary bolmaly we gapdallara ýa-da gyralara tarap ýuwaş-ýuwaşdan eňňitlenmeli. Binanyň töweregindäki gazon binýadyň 5 sm aşakda, soňra bolsa daşary eňňitlenmeli. Toprak gaty gurak ýa-da ýerasty suwunyň derejesi gaty ýokary ýa-da suwuň köp bolan gazonlar, şeýle hem sport meýdançalaryndaky gazonlar suw akdyrmak üçin gizlin turbalar ýa-da açyk çukurlar bilen enjamlaşdyrylmalydyr. Has doly suw akdyrmak desgasy, erkin suw ýüzüne ýa-da suw akdyrmak turba ulgamyna birikdirilen gizlin turbalar ulgamydyr. Meýdançanyň gutarnykly tekizlenmesinden öň, suw akdyrmak turba ulgamy hem gömülip goýulmalydyr.
3 Gazonlary nädip ekmeli
3.1 Ekiş usuly
Ol köp mukdarda tohum öndürýän we ýygnamagy aňsat ot tohumlary üçin amatlydyr. Olary tohumlar arkaly köpeltmäge bolýar. Umuman güýzde ýa-da ýazda ekilende, tomusda hem ekip bolýar, ýöne ot tohumlarynyň köpüsi yssy howada gowşak ösüp çykýar. Aslynda, ýyly möwsüm ot tohumlary ýazda ekilýär we ýazyň ahyrynda we tomsuň başynda ekip bolýar; sowuk möwsüm ot tohumlary güýzde ekilýär. Ösüş tizligini ýokarlandyrmak üçin, ösüş kyn bolan tohumlary ekmezden öň bejermeli.
3.2 Göwüs ekmek usuly
Göwüs ekmek usuly stolonlara meýilli ot görnüşleri, mysal üçin, dogroot, haly otlary, zoysia tenuifolia, süýrenýän bentgrass we ş.m. üçin ulanylyp bilner. Bu usul ene çimligi kürek bilen ýygnamakdan, köklere ýapyşan topragy silkmekden ýa-da suw bilen çaýkamakdan, soňra kökleri ýaýratmakdan ýa-da 5-10 sm uzynlykdaky gysga böleklere bölmekden, her bölekde azyndan bir düwün bolmakdan ybaratdyr. Kiçi göwüs böleklerini topraga deň ýaýradyň, soňra takmynan 1 sm galyňlykda inçe toprak bilen örtüň, ýeňil basyň we derrew suw pürküň. Şu wagtdan başlap, irden we agşam günde bir gezek suw pürküň we kökler kök urandan soň suw pürkmegiň sanyny kem-kemden azaldyň. Göwüsleri ýazda ot tohumlary ösüp başlanda ekip bolýar, ýöne adatça güýzde awgust-sentýabr aýlarynda geçirilýär, sebäbi ýaz ekmek üçin 3 aý, güýz ekmek üçin bolsa ýeri örtmek üçin 2 aý gerek bolýar.
3.3 Bölünip ekmek usuly
Çimligi kürek bilen arassalap bolandan soň, gyrymsy agaçlary üns bilen boşadyň we olary belli bir aralykda çukurlara ýa-da zolaklara ekiň. Eger Zoysia tenuifolia aýratyn ekilen bolsa, ony 30-40 sm aralykda zolaklara ekip bolýar. Her 1 m2 ot 30-50 m2 meýdana ekip bolýar. Ekilenden soň, ony basdyryň we doly suwaryň. Geljekde topragyň guramazlygyna we dolandyryşy güýçlendirmäge üns beriň. Ekilenden soň, ot 2 ýyldan soň toprak bilen örtülip bilner. Çalt köpelip, çim emele getirmek isleseňiz, zolaklaryň arasyndaky aralygy gysgaltyň.
3.4 Ýaýradyş usuly
Bu usulyň esasy artykmaçlygy, onuň çalt gazon emele getirip bilmegi, islendik wagtda amala aşyrylyp bilinmegi we ekilenden soň ony dolandyrmak aňsat bolmagydyr. Şeýle-de bolsa, ol gymmat we köp ot çeşmelerini talap edýär. Ony aşakdaky görnüşlere bölmek bolýar.
(1) Ýapyk ýol döşemek usuly. Bütin ýeri boşluk goýman örtmek usuly. Çimligi 25-30 sm giňlikde we 4-5 sm galyňlykda uzyn zolaklara bölüň. Agyr bolmaz ýaly, ol gaty galyň bolmaly däl. Çimligi kesýän wagtyňyz, gazona belli bir giňlikde agaç tagtasyny goýuň, soňra agaç tagtasynyň gyrasy boýunça ot kürek bilen kesiň. Çimligi goýýan wagtyňyz, çim birleşmelerinde 1-2 sm aralyk galdyrylmalydyr. Çimligiň ýüzüni we töweregindäki topragyň ýüzüni deňleşdirmek üçin turba bilen basyp we tekizläp bolýar. Şeýlelik bilen, çim we toprak ýakyn gatnaşykda bolýar, gurakçylykdan goralýar we çimligi ösdürmek aňsat bolýar. Çimligi goýmazdan öň we soň ýeterlik derejede suwarmaly.
(2) Aralyk ýol örtük usuly. Umuman, ýol örtük usulynyň iki görnüşi bar. Birinjisi, her bir böleginiň arasynda 3-6 sm aralykda bolan, döşenilen we aýlanýan gönüburçly çim ulanmakdyr we döşenilen meýdan umumy meýdanyň 1/3 bölegini düzýär. Beýlekisi bolsa, her bir çim böleginiň nobatma-nobat ýerleşdirilmegi, erik gülüniň şekilinde bolmagy we ekilen meýdanyň umumy meýdanyň 1/2 bölegini düzmegidir. Ekilende, çimiň ekilen ýeri çimiň galyňlygyna görä gazylyp, çimiň we topragyň ýüzüni deňleşdirmeli. Gazon düşelenden soň, ony basyp, soňra suwaryp bolýar. Mysal üçin, ýazda ekilende, stolonlar ýagyş möwsüminden soň ähli taraplara ösýär we çim biri-biri bilen berk baglanyşykly bolar.
(3) Makalany ýaýratmak usuly.Çimligi kesiň6-12 sm giňlikde uzyn zolaklara bölüň we olary hatar aralygy 20-30 sm edip ekiň. Şeýle usulda ýerleşdirilen çim ýarym ýyldan soň doly birikdirilip bilner. Ekilenden soňky dolandyryş işleri ara ýollary döşemek usuly bilen birmeňzeşdir.
Ýerleşdirilen wagty: 2024-nji ýylyň 14-nji awgusty