Gazonlaryň kölegede dogry ösmegini köp faktorlar kynlaşdyrýar: ösümlikler dogry ösmegi üçin ýeterlik gün şöhlesini almaýar, kölegeli ýerler bilen baglanyşykly keseller gün şöhlesi ýetmeýän ýer örtügi ösümliklerine has köp täsir edýär we gazonlar suw we iýmit maddalary üçin agaç kökleri bilen bäsleşmeli bolýar.
Topragyň dykyzlanmagy ýa-da suw akdyrmagynyň ýaramazlygy kök ulgamlarynyň ýüzleý bolmagyna sebäp bolanda ýa-da käbir agaçlar, meselem, kümüş akçaagaj ýaly ýüzleý kök ulgamlary bilen doglanda, agaç kökleri bilen bäsleşmek has-da kyn bolýar.
Kölegede gazony üstünlikli ösdürmek üçin, gün şöhlesinde gazonlary ösdürmekde ulanylýan dolandyryş usullaryny ulanmaly. Çap edilen bir meýilnama dolandyryş syýasatyny maslahat berýär we ot ösmeýän ýerlerde ulanmagy maslahat berýär.
1, Ot tohumyny saýlamak
Sagdyn gazony saklamagyň iň möhüm faktory ot tohumyny saýlamakdyr. Dogry ot görnüşlerini ekmek, gülläp ösýän gazon bilen seresaply bolsaňyz hem, solup, öljek gazonuň arasyndaky tapawudy döredip biler. Mysal üçin, meşhur ot görnüşi bolan gök ot kölegeli ýerlerde örän ýaramaz ösýär. Gowy beýik fesku kölegeli şertlere uýgunlaşyp biler, ýöne aşa köp basylyp ýatyrylmagyna çydap bilmeýär. Ýatan gök ot we galyň göwdeli gök otlaryň gowy ösmegi üçin çygly topragyň bolmagy zerurdyr.
Gazonyňyzyň kölegede gülläp ösmeginiň açary, kölege çydamly birnäçe görnüşi öz içine alýan we her görnüşiň 2-4 dürli görnüşini bilelikde ulanýan tohum garyndysyny saýlamakdyr. Käbir görnüşler ýagty gün şöhlesinde ösüp bilýändigi üçin diri galýar, beýlekileri bolsa kesellere has gowy garşy durup bilýärler. Ot görnüşleriniň utgaşmasy landşaftda keselleriň ýa-da howanyň täsiri bilen dörän çüýremegiň öňüni almaga kömek edýär.
Tohum garyndysynyň siziň ýeriňiz üçin nähili gowy bolmagy elýeterli çyglylygyň mukdaryna baglydyr. Gazonlaryň köpüsine dürli gök ot görnüşleriniň garyndysy ekilýär we kölegeli gurşawda ekmek üçin amatly däl. Eger gök ot we gök ot inçe fesku bilen garylan garyndy ulanylsa, ony kölegeli şertlerde ulanyp bolýar.
二, Gazon gurluşygyny dolandyrmak
2.1 Döllendirme
Kölegede ösdürilip ýetişdirilen gazonlar gün şöhlesinde ösdürilip ýetişdirilen gazonlara garanyňda az iýmit maddalaryny talap edýär. Kölegeli gazonlar her ýyl 1000 inedördül fut üçin 2 funtdan köp azot dökünini talap etmeýär. Gün şöhlesinde ösdürilip ýetişdirilen gazonlar takmynan iki esse az ulanýarlar. Ýokary netijeli dökünler gazony gowşadyp ýa-da ösümlikler üçin elýeterli däl edip biler. Dökünleri ulanmagyň iň gowy wagty ösümlikleriňiziň iýmit maddalaryna iň köp mätäç bolan wagtydyr. Gazonlar üçin üç wagt bar: ýazyň ahyrynda, tomsuň ahyrynda we güýzüň ahyrynda. Dökün her möwsümde iki gezek, maý aýynyň ortalarynda 1000 inedördül fut üçin 1 funt azot we awgust aýynyň soňky hepdesinde ýa-da sentýabryň birinji hepdesinde şol bir mukdarda dökülmelidir. Tertipnama maý aýynyň ortalarynda, iýul aýynyň başynda we oktýabr aýynyň ortalaryndan başyna çenli 1000 inedördül fut üçin 2/3 funt azot dökünini ulanmak arkaly tomusda has ýokary hilli gazony üpjün edýär.
2.2 Budamak we daşamak
Kölegeli ýerlerde ösýän gazonlar üçin 3-4 dýuým biçmek maslahat berilýär. Bu beýiklik gün şöhlesinde ösýän gazonlar üçin maslahat berilýän 2(1/2)-3(1/2) dýuým beýiklikden birneme ýokarydyr. Kölegeli we güneşli ýerlerde, iki ýerde hem gazony utgaşdyrmak üçin biçmek beýikligini 3-3 (1/2) dýuýma goýuň.Ot çapmakGaty gysga ösümlik ýaprak dokumalarynda fotosinteze päsgel berip biler. Bu, esasanam kölegede ösýän otlar üçin möhümdir, sebäbi olaryň ýapraklary deňeşdirme boýunça az bolýar. Gazonyňyzy biçende, ony çybyklaryň üçden bir böleginden köp saklamazlyk iň gowusydyr. Kölegeli gazonlar üçin ot 4-5 dýuým beýiklige ýetende biçeň. Ýapraklaryň üçden bir böleginden gowragyny budamak kök ösüşini wagtlaýynça togtadar we ösümligiň kök ösüşini gowşadar.
Mümkin bolsa, ulaglaryň hereketini gaty kölegeli çimenlik bilen çäklendiriň, şeýdip ol öz zyýanyndan ýuwaş-ýuwaşdan dikelýär. 3-4 dýuým beýiklik, has köp ýaprak dokumasyny galdyryp, ulag bilen baglanyşykly zyýany azaltmak arkaly ösümligiň ösüş nokadyny goramaga hem kömek edýär.
2.3 Ösüş düzgünleşdirijileri
Ösümlikleriň ösüş düzgünleşdirijileri kölegeli gurşawlarda gazonlaryň hilini ep-esli gowulandyryp biler. Olar ýapraklaryň uzalmasyny haýallaşdyrmak arkaly işleýär, bu bolsa kökleriň ösmegi üçin has köp iýmit maddalaryny üpjün edýär. Deňeşdirmeden soň, bejerilen ösümlikleriň reňki has garaňky, ýaşyl ýapraklary we dykyz kök ulgamlary, bejerilmedik ösümlikleriň bolsa çal reňkli ak, seýrek ýapraklary we ýeterlik däl kök ulgamlarynyň bolandygy anyklandy. Ösüş düzgünleşdirijileri bilen birlikde kölegeli gurşawlardaky ösümlikler üçin bazarda dogry dökünleri gözläň. Başga bir netijeli ösüş düzgünleşdirijisi bolan trinexapak-etil professional gazon ideginde we landşaft düzümi üçin ulanylyp bilner.
2.4 Suwaryş
Gazonlar hepdede 1 dýuým suw bilen suwarylmaly. Ösümlikler üçin, ýygy-ýygydan ýeňil suwaryşdan 5-6 dýuým çuňlukda gowy suwarmak has gowudyr. Köküniň aşagyndaky gazonlar we agaçlar gurakçylyga has duçar bolandyklary üçin ýygy-ýygydan suwarylmaly. Topragyň görnüşi we dykyzlygy ösümlikleriňiziň suwa mätäçligine täsir eder. Çägeli topraklarda toýunlara we palçyklara garanyňda az suw bar, şonuň üçin olar ýygy-ýygydan suwarmagy talap edýär. Çägeli we dykyzlanmadyk topraklar üçin az mukdarda (bir gezekde takmynan 1/2 dýuým) suw ulanyň, sebäbi bu topraklar toýunlara we dykyzlanan topraklara deň mukdarda suw saklap bilmeýär.
Suwuň meýdanyňyza nähili çuňlukda sepmelidigini kesgitlemek üçin, kofe gutusyny sepijiniň aşagyna goýuň we maslahat berilýän mukdarda näçe wagt doldurmalydygyny synlaň. Köp suw sepijiler 1 dýuým suwy örtmek üçin 2 sagat wagt alýar. Irden gazonyňyzy suwarmak, onuň gün boýy guramagyna mümkinçilik berýär. Günüň ikinji ýarymynda ýa-da agşam suwarmak, ýapraklaryň çygly wagtyny uzaltmak arkaly keseliň döremeginiň ähtimallygyny ýokarlandyrýar.
2.5 Kesel
Güneşli ýerde ösýän mahaly hem, kölegedäki gazonlar ölýär ýa-da olaryň ösüşini gowşadýan birnäçe keseller tarapyndan hüjüm edilip bilner. Kölegeli gurşawlar örän ýumşak temperatura, ýeliň hereketi az we otnositel çyglylyk ýokarlanýar. Şol bir wagtyň özünde, çyglyk, ýagyş ýa-da suwaryşdan soň, suwuň ýaprak ýüzünde galýan wagty hem uzalýar. Bu şertler köp gömelekleriň ösmegine ýardam edýär we gazon kesellerine sebäp bolýar. Ähli gazon kesellerinde bolşy ýaly, iň gowy çözgüt kölege çydamly gazon ekmek we ýagtylygyň we howanyň hereketini artdyrmak üçin agaçlary budamak arkaly daşky gurşawy üýtgetmekdir. Toz küýzesi kölegedäki gazonlaryň iň köp ýaýran keselleriniň biridir. Ak, toz küýzesi ýapraklara täsir edende aňsatlyk bilen görünýär. Kömelek diňe ýapraklaryň ýüzünde ýaşaýar we aňsatlyk bilen sürtülýär. Gazonlardaky toz küýzesini gönüden-göni öldürip bolmaýar, ýöne ol ösümlikleriň ölümine sebäp bolýan agyr infeksiýanyň öňüni doly alyp biler. Gök otlar bu kesele beýleki ot görnüşlerine garanyňda has köp sezewar bolýar. Käbir fungisidler toz küýzesini gözegçilikde saklamak üçin bellenen, ýöne olaryň peýdasy az, sebäbi toz küýzesi 7-28 günüň içinde gaýtalanýar. Gijelerine suwarmakdan gaça durmaly.
Goňur tegmil, şeýle hem toz gar köbegi diýlip atlandyrylýar, başga bir ýaýran kölege keselidir. Bu kömelek sowuk, çygly şertlerde has gowy ösýär we Wiskonsinde ösüş möwsüminde ýüze çykýar. Bu kömelekleriň gifalary wagtal-wagtal gazonda ýuwaş-ýuwaşdan mämişi reňke öwrülýän kiçi ak topaklary emele getirýär. Güýçli zyýankeşlik gazonyňyzy ýok edip biler. Fungisidleri ulanyp bolýar, ýöne iň gowy wariant kölegeli gurşawlardaky ähli kesellere garşy göreşmekdir: Agaçlara has köp gün şöhlesi we howanyň hereket etmegine mümkinçilik bermek üçin olary budaň.
Beýleki keseller hem kölegeli gazonlaryň ösüşine täsir edip biler, şol sanda ýaprak tegmilleri (gurçuklar ýa-da gurçuklar diýlip hem atlandyrylýar), pos we başgalar.
2.6 Moss
Mohr gazon ösüşi üçin amatsyz şertleri görkezýär. Mohr gazon ösüşini basyp almaýar, ýöne mohr ösýän ýerde gazonlar ölýär. Gazonlarda mohruň köp duş gelýän sebäpleri aşa köp kölege we onuň köpelmek ukybynyň pesligidir. Mohr ösýän ýerde gazony üstünlikli ekmezden ozal, gazonuň ösmegi üçin ýeterlik ýagtylyk, dogry çyglylyk we hasyllylyk bilen üpjün etmek üçin gurşawy üýtgetmeli.
三、 ot saýlamak
Käbir ýerler gazon ösdürip ýetişdirmek üçin amatly däl: Yşyk ýeterlik bolmazlygy ýa-da golaýda agaç kökleriniň gaty köp ösmegi ýa-da ösümlikleriň ölümine sebäp bolup biljek gaty köp ulag hereketi bolmagy mümkin. Sebäbi näme bolsa-da, gazon gurmagyň ýerine bu ýerlerde haşal otlary ekmegi göz öňünde tutuň. Köp adam gatnaýan ýerler üçin ownuklanan gabyklary ýa-da kiçi daşlary ulanyň. Beýleki ýerler üçin kölege çydamly ýer örtügini ekmegi göz öňünde tutuň.
Kölegedäki agaçlary dolandyrmak
4.1 Yşyk we howa akymyny köpeltmek üçin agaçlary budaň
Gowulandyrmagyň bir usulygazonlar ösýär Kölegede agaçlary budamak has köp ýagtylygyň geçmegi üçin gerek. Ýaprakly agaçlaryň şahalaryny ýerden azyndan 10 fut uzaklykda budaň. Bu usul, adatça, diňe ýaprakly agaçlarda işleýär; iňňeli agaçlaryň aşaky şahalary budalsa, öz gözelligini ýitirip biler. Biçmek gazonyňyzyň alýan ýagtylygynyň mukdaryny köpeldýär we howanyň hereketini artdyrýar, bu bolsa keseliň töwekgelçiligini azaldýar. Budamak diňe bir agaç bolanda has netijeli bolýar, ýöne kölegede köp agaç bolanda netijeli bolup bilmez. Dogry budamak usullaryny ulanmak mümkin bolan keselleri azaldyp biler. Uly agajy budamak üçin hünärmeni işe almak maslahat berilýär, ýogsam nädogry budamak sebäpli zyýan ýa-da kesel sebäpli şol agajy ýitirersiňiz.
4.2 Düşen ýapraklary aýyryň
Güýzde gün şöhlesi we pes temperatura gazonlaryň ösmegi üçin amatly şertleri döredýär. Eger gazon bu möhüm ösüş döwründe düşen ýapraklar bilen örtülen bolsa, ösümlik gyşda ýeterlik energiýa öndürip we saklap bilmez. Düşen ýapraklar güýzde hemişe aýrylýar ýa-da üýşüp goýulýar. Eger ýapraklar otlaryň üstüne deň düşse, gazon düşen ýapraklar bilen berk örtülmez.
4.3 Budamak wagtynda agaç göwdelerini we köklerini goraň
Göwre ýa-da köklere fiziki zeper ýetmegi agajyň gowşamagyna ýa-da ölümine sebäp bolup biljek patogenler üçin giriş nokatlaryny döredýär. Gazon biçýän maşynyň zyýan ýetirmeginiň öňüni almak üçin, agajyň göwresiniň düýbüne we ýüzleý kökleriň üstüne malç goýmagy göz öňünde tutuň. Malçlamazdan öň, otlary el bilen çykaryň ýa-da glifosat ýaly saýlamaýan gerbisid bilen öldüriň.
Ýerleşdirilen wagty: 2024-nji ýylyň 1-nji awgusty