Toprak bilen örtmek, ösüp barýan ýa-da ösýän gazona ýuka toprak gatlagyny sürtmekdir. Ösüp giden gazonlarda çim örtügi dürli maksatlara hyzmat edip biler, şol sanda ot gatlagyny gözegçilikde saklamak, ot örtüginiň ýüzüni tekizlemeksport çimi, şikeslenen ýa-da keselli çimleriň dikeldilmegine ýardam bermek, gyşda gök otlary goramak, çim ösýän gurşawyň häsiýetlerini üýtgetmek we ş.m. Gazonyň genetiki aýratynlyklary, tebigy daşky gurşaw şertleri, ösdürip ýetişdirmek we dolandyrmak usullary we gazon döretmegiň maksady topragyň ýüzüni örtmek zerurlygyny kesgitleýär. Golf meýdançalary, bouling meýdançalary we beýleki sport meýdançalary zähmeti ýeňilleşdirmek üçin örän deň bolan gazonlary talap edýär. Kiçi we orta ölçegli düzensiz ýüzler basmak, howa şertleri, çim ösüşi we beýleki faktorlar sebäpli ýüze çykýar. Şeýle kiçi we orta ölçegli tolkunlary ýüzüni toprak bilen örtmek arkaly sazlap bolýar. Ýerüsti toprak bilen örtülen miwe boýunlary ot ýygnanmagyna ýa-da beýleki degişli meselelere has az sezewar bolýar. Ýaramaz toprakda gurlan miwe boýunlary köp ýyllaryň dowamynda laýyk toprak bilen gaýta-gaýta örtülenden soň, ahyrsoňy gowulaşdyrylan suw akdyryşy, gowy howa çalşygy we güýçli çydamlylygy bolan gowy gazon emele getirip biler. Şonuň üçin bu çäre sport meýdançalarynyň gazon dolandyryşynda möhüm serişde boldy.
Gatlaklamak Üstki örtük topragy bilen baglanyşykly umumy mesele, örtük topragy hökmünde gazon topragyndan tapawutly topragyň uzak wagtlap ulanylmagy netijesinde ýüze çykýan gatlaklaşma täsiridir. Toprak profilinde gum ýa-da beýleki gödek materiallar bolanda, ýokarky toprak köplenç çygly ýagdaýda bolýar we kökleriň ösmegine päsgel berilýär. Toprak gatlagyndaky toprak görnüşlerindäki kiçi tapawutlar, meselem, gazon kök gatlagy, gazon kökleriniň paýlanyşyna uly ýaramaz täsir eder. Mundan başga-da, ýerüsti gatlagy toprak bilen örtmegiň mukdary ýa-da ýygylygy toprak gatlagynyň doly garyşmagyny üpjün etmek üçin ýeterlik däl we wagtyň geçmegi bilen toprak we organiki galyndylar aýrylýar. Käbir ýagdaýlarda, gatlaklaşmanyň öňüni almak üçin ot gatlagyny açmak üçin topragyň ýokarky gatlagy ulanylmazdan öň dik budamak zerur bolýar. Burawdan soň deşikli toprak zolaklaryny ezmek, ýerüsti örtük topragy bilen birmeňzeş täsiri döredip biler. Gazonuň aşagyndaky toprak amatly bolsa, bu döwülme prosesi daşary ýurt topraklary bilen üstki örtük bilen örtmek bilen birmeňzeş ýa-da ondan has gowy bolýar. Şeýle-de bolsa, döwülen topragyň mukdary burawlamanyň intensiwligine (çukurlaryň ululygy we sany) we gazonuň çydap biljek burawlamasynyň möçberine baglylykda kesgitlenýär. Beýleki tarapdan, topragyň üstki örtügine bu faktorlar täsir etmeýär we başga hiç hili ekin işleri geçirilmezden amala aşyrylyp bilner. Topragy şol bir wagtyň özünde burawlaýan we örtýän wagtyňyz gatlaklaryň emele gelmeginiň öňüni almak üçin üns bermeli. Mysal üçin, miwe boýnuny gum bilen örtýän wagtyňyz, gumuň çukurlara girmegini üpjün etmek üçin ilki bilen deşikler açylýar. Çukurdan çykarylan toprak zolaklary aýrylmaly. Gumuň galyňlygy burawlaýjy enjamyň iň ýokary siňiş çuňlugyndan geçýänçä, toprak zolaklaryny ýerinde döwüp bolmaýar. Bolmasa, gum bilen topragyň arasynda üznüksizlikler döräp, ýaramaz täsirlere sebäp bolar.
Topragyň ýüzüni örtýän görnüşini saýlamak Topragyň ýüzüni örtýän görnüşi hökmünde ulanylýan görnüşi saýlamak iň möhüm taraplaryň biridir.gazon dolandyryşyŞonuň üçin täze miwe boýunjagazyny gurlanda, soňra ulanmak üçin öňünden käbir toprak bölünip goýulmaly. Tekiz toprak we üstki örtük topragy üçin zerur bolan toprak diňe topragyň organiki maddalarynyň mukdary boýunça tapawutlanýar. Üstki örtük topragyna organiki maddalar gerek däl, sebäbi gazon ösüşi geljekki zerurlyklar üçin ýeterlik organiki galyndylar öndürer. Aslynda, üstki topragy malçlamagyň bir maksady, bu organiki maddalaryň aşa köp ot gatlagynyň toplanmagynyň öňüni almak üçin olaryň parçalanmagyny höweslendirmekdir. Eger ýerli toprak ýaramsyz bolsa, boýunjagaz täzeden gurulmaly ýa-da boýunjagazyň profil meselesiniň agyrlygyna we boýunjagazyň topraklama, dolandyryş ýa-da beýleki çäreler arkaly gazanylmagyna garaşylýan boýunjagazyň hiliniň derejesine baglylykda laýyk üstki toprak saýlanmaly. Daşarky topragy saýlamak has kyn, sebäbi şol bir düzümi gazanmak kyn. Umuman, çäge topragy ulanmak hasaplanýar. Soňky döwürde adamlar çägäni doly ulanmaga meýilli bolýarlar we netijeler gowy netijeleri görkezýär. Şeýle-de bolsa, çäge uzak wagtlap üznüksiz ulanylsa, çäge gatlagy peýda bolar we bu bolsa gündelik dolandyryşda has köp suw we dökün talap edýän gaty ýüze sebäp bolar. Eger çäge suwa garşy bolsa, ýerli guraklygyň ähtimallygy artýar.
三、Örtülen topragyň mukdary Her bir ulanmak üçin ýa-da ösüş möwsüminiň dowamynda gerek bolan ýerüsti örtmek topragynyň mukdary topragy örtmegiň maksadyna baglydyr. Eger uly deňsiz meýdany özgertmek we gazon ýüzüni tekiz etmek üçin köp mukdarda toprak gerek bolar; şonuň ýaly-da, gazon kök gatlagynyň toprak düzümini üýtgetmek isleseňiz, köp mukdarda toprak örtmek gerek bolar. Örtmegiň mukdary ýa-da ýygylygy, esasan, gazonuň bu topraklary özüne siňdirmek ukyby bilen kesgitlenýär. Aşa köp toprak ýapraklaryň ýagtylygy almagyna päsgel berer we gazonuň ösüşine täsir eder. Golf meýdançasynyň goýulýan standarty ýerüsti örtmek topragynyň berkligine hem täsir edýär. Wagtlaýyn ulanylmaýan golf meýdançasy has köp ýerüsti örtmek topragyna mätäç, oýnamagyny dowam etdirýän golf meýdançasy bolsa az ýerüsti örtmek topragyna mätäç bolar. Saman gatlagyny gözegçilikde saklaýan wagtyňyz, saman gatlagynyň toplanýan tizligi ýerüsti örtmegiň ýygylygyny we mukdaryny kesgitleýär. Käbir miweli gazonlar güýçli ösmeýän wagty ýa-da organiki galyndylaryň çalt parçalanmagy üçin amatly şertler bolanda, ýerüsti topraga mätäç däl. Gury gatlak ösmegini dowam etdirýän miwe boýunlary üçin miweleri ýerüsti toprak bilen örtmek iň gowusydyr. Bu ýagdaýda, zerur bolan ýerüsti toprak mukdary takmynan 15m3/hm2 we galyňlygy takmynan 1,5 mm bolan örtük toprak bolmaly. Topragyň we otuň üstki gatlagy garyşyp, basylan gazonda peýdaly orta gatlak emele getirýär. Çürümegine baglylykda, topragyň üstki gatlagy dykyzlygy üýtgedip, çyglylygy we iýmit maddalarynyň ýagdaýyny üýtgedip, şeýle hem iýmit maddalaryny berip biler; gury gatlak çydamlylygy we howanyň üýtgemegini üpjün edýär. Şonuň üçin, ýerüsti toprak gysga wagtyň içinde ot gatlagyny gowulandyrýar. Wagtyň geçmegi bilen, topragyň ýüzi örtülmegi sebäpli, gurak ot gatlagy çüýremegi çaltlaşdyrýar we topragyň organiki maddalarynyň mukdary artýar. Ýüzüsti örtük topragyna köp mukdarda arassa çäge ulanylanda, ulanmak tizligi 7,5m2/hm2 çenli pes bolup biler we ösüş döwründe iki hepdede bir gezek ulanylyp bilner. Käbir adamlar orta inçe çäge (0,25-1,0 mm) ulanmagy hem maslahat berýärler. Topragyň ýokarky örtügi hökmünde çägäni ulanmagyň kynçylyklarynyň biri, tozanyň we beýleki bölejik maddalaryň atmosfer çökündileri we suwaryş arkaly çägä girmegidir we köp mukdarda howanyň üýtgemegini azaldyp biler. Şu sebäpli, bölejikler bilen ýapylan gatlaklar bilen aragatnaşyk saklamak we gowy suw akmagyny üpjün etmek üçin döwürleýin burawlamak we deşikleri "arassa çäge" bilen doldurmak maslahat berilýär. Bu bölejikleri suwuklaşdyrmak we möhürleýji gatlagyň emele gelmeginiň öňüni almak üçin ýygy-ýygydan ýüz örtügini hem ulanyp bolýar. Miwe boýunda gurşawyň degişli çuňlugyny saklamak üçin deşikler açylýar. Birnäçe ýyldan soň, ýüz örtügi ep-esli köp bolanda, miwe boýunyň beýikligi ep-esli ýokarlanyp biler. Galyňlygyň artmagy ýüz guraklygyna sebäp bolup biler. Şonuň üçin goşulýan ýüz örtügi materialynyň mukdary burawlamak we burawlamak işlerinden soň aýrylan toprak zolaklarynyň mukdaryna takmynan deň bolmalydyr.
Ýerleşdirilen wagty: 2024-nji ýylyň 18-nji iýuly