Meýdançadaky ot gatlagynyň gözegçiligi

Ot gatlagynyň kesgitlemesi

Theot gatlagygazon otunyň gury ýapraklarynyň, göwdeleriniň we kökleriniň toplanmagy netijesinde emele gelen täze, çüýrän, gurak we ýarym çüýrän organiki maddadyr. Ot gatlagyny iki gatlaga bölmek bolýar. Ýokarky gatlak täze ot gatlagydyr, ol çüýränmedik ýa-da ýarym çüýrän ýagdaýda sary-goňur material gatlagydyr; aşaky gatlak bolsa çüýrän ot gatlagydyr, ol täze otuň dargamagy netijesinde emele gelen organiki maddadyr. Ot gatlagynyň galyňlygy 6 mm. Gazon otunyň gury ýapraklary, göwdeleri we kökleri düýbünde toplananda, käbir ilkinji çüýrän mikroorganizmler köpelmäge başlaýar. Bu mikroorganizmler esasan özleriniň uglerod we azot iýmit çeşmeleri hökmünde deňeşdirme boýunça aňsat çüýrän birleşmeleri, beloklary, aminokislotalary, şekerler we ş.m. ulanýarlar. Bu maddalar çüýränden soň, mikroorganizmler çüýränmegi has kyn bolan organiki birleşmeleri çüýrän başlaýarlar. Eger saman gatlagy gaty galyň bolsa, ol geçirmeýän gatlak emele geler. Ýagyşdan we suwaryşdan soň suwuň aşak aralaşmagy kynlaşýar, şeýlelik bilen saman gatlagynda doýgun suw gatlagy emele gelýär. Adamlar onuň üstüne basanda, ýerden suw çykar we ýerasty suwlar kapillýar gözeneklerden gaýdyp gelip bilmez. Saman gatlagy gurandan soň, gazon solýar we aşa köp suwarmak betbagtçylykly aýlawy emele getirýär.
Saman gatlagynyň gaty galyň bolmagy gazonuň elastikligine, ýere düşýän topuň yzyna gaýdyp gelmegine, topragyň temperaturasynyň bufer kuwwatyna (topragyň temperaturasynyň ýokarlanmagyna we peselmegine) we gazonuň geçirijiligine täsir eder. Hususan-da, käbir keselleriň, meselem, dollar nokady keseliniň ýüze çykmagy saman gatlagynyň aşa galyňlygy bilen gönüden-göni baglanyşyklydyr.

Saman gatlagynyň emele gelme tizligi diňe bir gazon otunyň dürli görnüşleri bilen baglanyşykly däl, eýsem adamlaryň işleri, toprakdaky mikroorganizmleriň görnüşleri we sany, şeýle hem dökünleriň görnüşleri we ýygylygy bilen gönüden-göni baglanyşyklydyr. Mysal üçin, köp mukdarda azot döküni berilse, gazon has çalt öser we ot biçmek ýygylygy has ýygy bolar, bu bolsa saman gatlagyny aňsatlyk bilen emele getirer.

Saman gatlagynyň çüýreme tizligi ot bölekleriniň ýygnalandygyna, toprakdaky peýdaly mikroorganizmleriň sanyna, toprakdaky kislorodyň mukdaryna we suwuň mukdaryna baglydyr. Saman gatlagynyň çüýreme tizligi deňeşdirme boýunça çalt bolsa, onuň toplanma tizligi deňeşdirme boýunça haýal bolýar. Mundan başga-da, öli şahalar, ýapraklar we kökler ýaly materiallardaky uglerod/azot gatnaşygy hem örän möhümdir. Uglerod/azot gatnaşygynyň ýokarlandyrylmagy toprakdaky mikroorganizmleriň sanyny çaltlaşdyryp bilýändigi üçin, täze öli otlar ýetişen gara maddalara çalt çüýremegi mümkin bolansoň, saman gatlagynyň çüýreme tizligi hem çaltlaşar.

二. Saman gatlagynyň dökünlere we pestisidlere täsiri
Eger saman gatlagy galyň bolsa, bu dökünleriň, esasanam haýal bölünýän dökünleriň täsirine täsir eder, sebäbi haýal bölünýän dökünler mikroorganizmleriň täsiri astynda haýal bölünýär we saman gatlagyndaky mikroorganizmleriň ýaşaýyş şertleri pes we mikroorganizmleriň sany çäkli, şonuň üçin haýal bölünýän dökünleriň täsiri gowy bolup bilmez. Saman gatlagy galyň bolanda, onda käbir kesel dörediji bakteriýa sporalary bolýar we saman gatlagy pestisidleri özüne siňdirmek ukybyna eýe, şonuň üçin fungisidleriň topragyň çuňlugyna aralaşmagy kyn, şeýle hem toprakdaky kesel döredijileriň öňüni almak we olary gözegçilikde saklamak kyn.

Dolandyryş çäreleri

1. Ilki bilen, saman gatlagyny emele getirmek aňsat bolmadyk gazon otlarynyň görnüşlerini saýlaň ýa-da asyl görnüşleriň üstünde saman gatlagyny emele getirmek aňsat bolmadyk täze görnüşleri gaýtadan ekiň ýa-da olaryň arasynda ekiň.

2. Biçilýän otlaryň beýikligi laýyk bolmaly we otlar gaty pes biçilmeli däl. Mundan başga-da, biçilen otlar meýdandan wagtynda aýrylmaly.

3. Azot döküniniň aşa köp ulanylmagy otlaryň aşa köp we aşa dykyz ösmegine sebäp bolar, bu bolsa saman gatlagynyň emele gelmegini çaltlaşdyrar.

4. Käbir pestisidler toprakdaky mikroorganizmleriň işjeňligine täsir edýär. Mikroorganizmleriň işjeňligi saman gatlagynyň parçalanmagyny çaltlaşdyryp biler, şonuň üçin uzak wagtlap galyndy täsir döwri bolan pestisidleri ulanmaň.

Saman gatlagynyň parçalanmagy mikroorganizmler tarapyndan tamamlanýar. Fungisid degişli saýlanmasa, uzak wagtlap galyndy täsir döwri toprakdaky mikroorganizmleriň sanyna täsir eder we şeýdip saman gatlagynyň parçalanmagynyň tizligini peselder.

Öli ot gatlagynyň parçalanmagyny emeli usulda çaltlaşdyryň

Ölü ot gatlagynyň çüýremegine amatly şertleri emeli usulda döretmek aýratyn möhümdir, bu bolsa burawlamak, kökleri kesmek, çägelemek we organiki dökün bermek ýaly çäreler bilen gözegçilikde saklanyp bilner.

1. Mehaniki usul: ulanyňot kesijiotlary gyrmak üçin, otlary gyrmak üçin kök kesiji we otlary howalandyrmak üçin deşik deşiji ulanylyp, öli ot böleklerini we ot köklerini has kiçi we inçe edýär. Şol bir wagtyň özünde, inçe ot bölekleri we toprak toprakdaky kislorodyň mukdaryny ýokarlandyrmak üçin doly garyşdyrylýar, bu bolsa mikroorganizmleriň köpelmegine ýardam edýär.

2. Mikrob usuly: Häzirki wagtda ylmy barlaglar öli ot gatlagyny netijeli çüýredip bilýän mikroorganizmi tapdy. Mikrob sporalaryny topraga sepip, sporalaryň toprakda köpelmegine we öli ot gatlagynyň çüýremegini çaltlaşdyrmaga mümkinçilik berýär.

3. Çäge örtmek usuly Mikroorganizmleriň köpelmegini ýeňilleşdirmek üçin öli ot gatlagyny çäge bilen hem örtmek bolýar. Esasanam demirgazyk howlularynda güýzde gazon otlarynyň şahalarynyň aşagynda köp mukdarda sary we öli ýapraklar, sapaklar we kökler toplanýar. Çäge gömmek öli sapaklary we çüýrük ýapraklary örtüp, ot bölekleriniň çüýremegini çaltlaşdyryp biler. Çäge gömlende, öli ot gatlagynyň toplanma tizligini azaltmak üçin, esasanam sowuk möwsümdäki gazon otlary üçin, deňeşdirme boýunça inçe çäge ulanyň we öli ot gatlagynyň toplanma tizligini azaltmak üçin az mukdarda we birnäçe gezek ulanyň.

4. Organiki dökünleri ulanmak Organiki dökünleri ulanmak toprakdaky mikroorganizmleriň sanyny köpeldip, toprak mikroorganizmleriniň köpelmegine ýardam berýän käbir birleşmeleri (witaminler, şekerler we beloklar ýaly) ulanyp biler. Ýazda burawlananda, öli kökleriň we çüýrük ýapraklaryň uglerod/azot gatnaşygy laboratoriýada seljerilmelidir. Eger ol talaplara laýyk gelmese, azot dökünini dogry goşmaly, bu bolsa mikroorganizmleriň mukdaryny köpelder we öli ot gatlagynyň çüýremegini çaltlaşdyrar.