Gazonlaryň klassifikasiýa standartlary
1. Ýörite derejeli gazon: Ýaşyl döwür ýylda 360 gün. Gazon tekiz we samanlaryň beýikligi 25 mm-den aşakda ýerleşýär. Ol diňe görmek üçin niýetlenendir.
2. Birinji derejeli gazon: ýaşyl döwür 340 günden köp, gazon tekiz we saman 40 mm-den az, tomaşa etmek we maşgala üçin dynç almak üçin.
3. Ikinji derejeli gazon: Ýaşyl döwür 320 günden köp, gazon tekiz ýa-da ýumşak eňňitli, saman bolsa 60 mm-den az, köpçülikleýin dynç almak we ýeňil basmak üçin amatly.
4. Üçünji derejeli gazon: 300 günden köp ýaşyl döwür, 100 mm-den az saman, köpçülikleýin dynç almak, çöl ýerleri örtmek, ýapgytlary goramak we ş.m. üçin ulanylýar.
5. 4-nji derejeli gazon: Ýaşyl döwrüň çägi ýok we samanlaryň beýikligine bolan talaplar berk däl. Ol çöl depelerini örtmek we ýapgytlary goramak üçin ulanylýar we ş.m.
1. Budamak
Gazony tekiz we kämil saklamak üçin gazony ýygy-ýygydan biçmeli. Aşa köp ösüş kök nekrozyna sebäp bolar.
(1) Ot çapmagyň ýygylygy
① Ýörite otlar ýaz we tomus ösüş möwsümlerinde her 5 günde, güýz we gyş aýlarynda ösüş şertlerine baglylykda aýda bir ýa-da iki gezek çapylmaly.
② Birinji derejeli otlar ösüş döwründe her 10 günde bir gezek, güýzde we gyşda bolsa aýda bir gezek çapylmaly.
③ Ikinji derejeli ot ösüş möwsüminde her 20 günde bir gezek, güýzde iki gezek, gyşda däl-de, ýazdan öň ýene bir gezek çapylmaly.
④3-nji derejeli ot möwsümde bir gezek çapylmaly.
⑤Dördünji derejeli otlar her gyşda bir gezek çotka kesiji bilen doly çapylmaly.
Maşynlary saýlamak
① Ýörite derejeli gazonlary diňe rolikli ot biçýän maşynlar bilen, birinji we ikinji derejeli gazonlary aýlawly kesijiler bilen, üçünji derejeli gazonlary howa ýastykly maşynlar ýa-da çotka kesijiler bilen, dördünji derejeli gazonlary bolsa çotka kesijiler bilen kesip bolýar. Otuň ähli gyralary kesilmelidir. Ýumşak halat görnüşli çotka kesiji ýa-da el gaýçysy ulanyň.
2 Her gezek ot biçmezden öň, gazon otunyň takmynan beýikligi ölçenmeli we kesijiň kellesiniň beýikligi saýlanan maşyna görä sazlanmaly. Umuman, ýörite derejeli otlardan ikinji derejeli otlar üçin her kesilen otuň uzynlygy otuň beýikliginiň 1/3 böleginden geçmeli däl.
③Çap biçmek ädimleri: a. Otdan daşlary, gury şahalary we beýleki galyndylary aýyryň.
b. Gazony bir tarapa uzaldyp, şol bir ugurda gaýtalanýan ot biçmegiň öňüni almak üçin öňki ugur bilen azyndan 30° kesişýän ugry saýlaň.c. Tizlik gyssagly ýa-da haýal bolmaly däl we ýol göni bolmaly. Her aýlaw üçin kesiş ýüzünde takmynan 10 sm üst-üste galmaly.
d. Päsgelçiliklere gabat geleniňizde, olaryň daşyndan aýlanyp geçmeli we olaryň töweregindäki düzensiz ot gyralary egri boýunça kesilmeli. Öwrüleniňizde, gaz pedalyny peseltmeli.
e. Eger ot gaty uzyn bolsa, ony tapgyrlaýyn gysgaltmaly we artykmaç ýüklenme işine rugsat berilmeýär.
f. Burçlary, ýollaryň ýanyndaky gazonlary we agaçlaryň aşagyndaky gazonlary kesmek üçin çotka kesiji ulanyň. Gülleriň we kiçi gyrymsy agaçlaryň töweregindäki agaçlary budamak üçin çotka kesijileri ulanmaga rugsat berilmeýär (güllere we agaçlara tötänleýin zyýan ýetirmezlik üçin). Bu ýerleri el gaýçysy bilen kesmeli. Mysal üçin, kesilenden soň, ot böleklerini arassalap, haltalara salyň, ýeri arassalaň we tehnikalary arassalaň.
(3)Ot çapmakhil standartlary
①Ýapraklar kesilenden soň, umumy täsir ýumşak bolar, aýdyň tolkunlar we kesikler bolmaz, şeýle hem kesilen gyralary deň bolar.
② Päsgelçiliklerdäki we agaçlaryň gyrasyndaky kesikleriň öwezini dolmak üçin, ýiten kesikleriň hiç hili aýdyň yzlary bolmazdan, çotka kesiji görnüşli el gaýçysyny ulanyň.③Düzgünsizlikleriň we öwrülişikleriň arasynda hiç hili aýdyň alamat ýok.
④ Meýdançany arassa arassalaň, yzynda ot-çöp ýa-da hapa-hupa goýmaň.⑤Netijelilik standarty: bir maşyn üçin sagatda 200~300㎡.
2. Suw sep
① Ýörite derejeli, birinji we ikinji derejeli gazonlar tomus we güýz ösüş möwsüminde günde bir gezek, güýz we gyş aýlarynda bolsa howa şertlerine baglylykda hepdede iki-üç gezek suwarylmaly.
② Üçünji derejeli gazon howa şertlerine görä suwarylmaly we esasy prinsip suw ýetmezçiligi sebäpli guramazlygyň öňüni almakdyr.③Dördünji derejeli gazon esasan asmandan gelýän suwa daýanýar.
3. Haşal otlary aýyrmak
Gazon ideginde haşal otlary aýyrmak möhüm işdir. Haşal otlaryň ekilen otlardan has güýçli ýaşaýyş güýji bar. Olar wagtynda arassalanmaly, ýogsam olar topragyň iýmit maddalaryny özüne siňdirip, ekilen otlaryň ösüşine päsgel berer.
(1) El bilen otlary arassalamak
① Umuman alanyňda, gerbisidler bilen bejerip bolmaýan az mukdarda haşal otlar ýa-da gazon haşal otlary el bilen aýrylýar.② El bilen haşal otlary aýyrmak meýdançalara, böleklere we bloklara bölünýär we haşal otlary aýyrmak işi bellenen işgärler, mukdary we wagty tarapyndan ýerine ýetirilýär. ③Iş çömelýän ýagdaýda ýerine ýetirilmeli we ýerde oturyp ýa-da haşal otlary gözlemek üçin egilip bolmajak zat.④Otlary ot kökleri bilen bilelikde çykarmak üçin kömekçi gurallary ulanyň. Haşal otlaryň diňe ýerüsti bölegini aýyrmaň. ⑤Ýykan haşal otlar wagtynda zibil gutusyna goýulmaly we ýatan ýerde galdyrylmaly däl. ⑥Haşal otlary aýyrmak blok, bölek we meýdan boýunça yzygiderli tamamlanmaly.
(2) Gerbisid haşal otlaryny arassalamak
① Ýaýralan zyýanly haşal otlaryň öňüni almak üçin selektiw gerbisidleri ulanyň.
2. Ol bagbançynyň ýolbaşçylygynda geçirilmeli we gerbisid bagbançy ýa-da tehniki hünärmen tarapyndan berilmeli we gerbisid gök otlary abatlamak boýunça gözegçiniň razylygy bilen dogry saýlanmaly.③Gerbisidleri sepýän wagtyňyz, duman beýleki ösümliklere ýaýramagynyň öňüni almak üçin püskürdiji tabançany aşakda saklaň.
④ Gerbisid sepilenden soň, püskürdiji tabança, çelek, enjam we ş.m. doly arassalanmaly we püskürdiji birnäçe minutlap arassa suw bilen doldurylmaly. Ýuwulan suwy ösümlikleriň bolýan ýerine guýmaň.⑤ Gerbisidler gülleriň, gyrymsy agaçlaryň we nahallaryň golaýynda, biosid gerbisidleri bolsa islendik otda ulanmak gadagan.
⑥ Gerbisidleri ulanandan soň ýazgylary saklaň.
(3) Haşal otlara garşy göreşiň hil standartlary
① 3-nji we ondan ýokary derejeli gazonlarda 15 sm-den uly haşal otlar ýok we 15 sm beýiklikdäki haşal otlaryň sany 5 agaçdan/m²-den köp bolmaly däl.
②Çemligiň tutuş ýerinde açyk-aýdyň giň ýaprakly haşal otlar ýok.
③Bütin otluk meýdanda güllän haşal ot ýok.
4. Döllenme
Otuň deň derejede ösmegi üçin dökün az we ýygy-ýygydan berilmelidir. (1) Dökün
① Goşma dökünler iki görnüşe bölünýär: derrew we haýal ereýän, olar gazonlar üçin esasy dökünlerdir. Derrew ereýän goşma dökünler suwda ereýär we soňra püskürdilýär. Haýal ereýän goşma dökünler adatça gönüden-göni gurak püskürdilýär. Şeýle-de bolsa, adatça haýal ereýän goşma dökünler ulanylanda ýerli ýanma ýüze çykýar, şonuň üçin olar esasan pes talaply gazonlarda ulanylýar.
②Karbamid. Karbamid ýokary netijeli azot döküni bolup, köplenç gazonlary gök ekinlere öwürmek üçin ulanylýar. Gazonlarda azot döküniniň aşa köp ulanylmagy ösümlikleriň kesellere garşy durnuklylygyny ýitirmegine we ýokançlanmaga sebäp bolar. Azot dökünleriniň nädogry ulanylmagy hem ýanyklara sebäp bolup biler, şonuň üçin ony köplenç ulanmak maslahat berilmeýär.
③ Kuailumei karbamid bilen meňzeş täsirleri bolan suwuk azot dökünidir.
④Uzak wagtlap täsir edýän birleşme dökün uzak möhletli dökün täsiri we gowy täsiri ýaly häsiýetlere eýe bolan berk köp elementli dökündir. Umuman alanyňda, ýanma hadysasy bolmaz, ýöne gymmat.
(2) Dökün saýlamagyň ýörelgeleri
Birinji we ondan ýokary derejeli gazonlar üçin derrew täsir edýän garyşyk dökünleri, çalt ýaşyl gözelligi we uzak wagtlap täsir edýän dökünleri ulanyň. Ikinji we üçünji derejeli gazonlar üçin haýal ereýän garyşyk dökünleri ulanyň. Dördünji derejeli gazonlar üçin bolsa, esasan, dökünleme ýok.
(3) Döllendirme usuly
① Suw wannasy usuly bilen derrew täsir edýän birleşme döküni 0,5% konsentrasiýada eredenden soň, ony ýokary basyşly püskürtgüç bilen 80㎡/kg dökün dozasynda deň derejede püskürtüň. ②Kuailvmei görkezilen konsentrasiýa we doza boýunça eredilenden soň, ony ýokary basyşly püskürtgüç bilen püskürtüň.
③ Uzak wagtlap täsir edýän döküni görkezmelere laýyklykda el bilen deň derejede ýaýradyň we dökünlemeden öň we soň bir gezek suw püsküriň.
④ Haýal ereýän birleşme döküni 20g/㎡ dozada deň derejede ýaýradyň.
⑤ 0.5% konsentrasiýada karbamid ulanyň, ony suw bilen garyşdyryň we ýokary basyşly püskürtüji tabança bilen püskürdiň.
⑥ Birmeňzeşligi üpjün etmek üçin dökünleme nokatlarda, böleklerde we ýerlerde geçirilýär.
(4) Döllenme sikli
①Uzak wagtlap täsir edýän dökün dökünleme sikli dökün ulanmak boýunça görkezmelere laýyklykda kesgitlenýär.
② Uzak wagtlap täsir edýän dökünleri ulanmaýan ýörite we birinji derejeli gazonlar üçin aýda bir gezek derrew täsir edýän birleşme dökünlerini ulanyň.
③ Kuailvmei we karbamid diňe uly festiwallarda we barlaglarda ýaşyl kowalamak üçin ulanylýar we beýleki wagtlarda olaryň ulanylyşy berk gözegçilikde saklanýar.
④ Her 3 aýda ikinji we üçünji derejeli gazonlara haýal ereýän birleşme dökün beriň.
5. Zyýankeşlere we kesellere garşy göreş
Zyýankeşleriň we keselleriň öňüni almaga we olara garşy göreşmäge üns beriň we olaryň ýüze çykmazyndan öň, ýüze çykmak görnüşlerine laýyklykda, olaryň garşysyna göreşmek üçin netijeli çäreleri görüň.
① Gazonda ýaýran keselliklere ýaprak tegmilleri, çişme, çüýreme, pos we ş.m. girýär. Gazonda ýaýran zyýankeşlere gurçuklar, köstebekler, kesilen gurçuklar we ş.m. girýär.
② Gazon keselleriniň we zyýankeş mör-möjekleriň öňüni almak ileri tutulmalydyr. Birinji we ondan ýokary derejeli gazonlar üçin giň spektrli insektisidler we fungisidler her ýarym aýda bir gezek püskürdilmelidir. Dermanlaryň saýlanyşyny bagban ýa-da tehniki hünärmen kesgitlemelidir. Ikinji derejeli gazonlar üçin olara aýda bir gezek püskürdilmelidir.③Gaty keseller we zyýankeş mör-möjekler üçin, gazon nähili derejede bolsa-da, ýaýramagynyň öňüni almak üçin pestisidler wagtynda püskürilmelidir.
④ Zyýankeşler we keseller sebäpli düýpli zaýalanan gazonlar wagtynda çalşyrylmaly.
6.Gazon burguslamak, inçelmek we çalşyrmak
① Ikinji ýa-da ondan ýokary derejeli gazonlar üçin ýylda bir gezek çukurlar açylmaly; gazonuň ösüş dykyzlygyna baglylykda, ot her 1-2 ýylda bir gezek inçeldilmelidir; uly möçberli çäreler geçirilenden soň, gazon bölekleýin inçeldilmeli we zymgyrlanmalydyr.
2 Otlary bölekleýin seýreltmek: Demir dyrmyk bilen basylan ýeri takmynan 5 sm çuňluga çenli boşadyň. Dyrmyklanan topragy we galyndylary aýyryň, topragy gowulandyryjy dökün we gum sepiň.
③ Giň möçberli buraw we otlary arassalamak: Enjamlary, gumy we gurallary taýýarlaň. Ilki bilen otlary gaýtadan çapmak üçin ot biçýän maşyn ulanyň, otlary arassalamak üçin ot biçýän maşyn ulanyň, deşikleri burawlamak üçin deşiji ulanyň we el bilen süpüriň ýa-da aýlawly ot biçýän maşyn ulanyň. Palçygy we ot galyndylaryny sorujy bilen arassalaň, topragy gowulandyrýan dökün we gum üfleň.
④ Ikinji derejeli gazonda ýa-da ondan ýokary diametrli çal ýa-da gury ýerler bar bolsa, ýa-da ýerli zyýanly haşal otlar gazon otunyň 50% -den gowragyny düzýän bolsa we olary gerbisidler bilen aýyrmak mümkin bolmasa, şol ýerdäki gazon otlary bölekleýin çalşyrylmaly.
⑤ Ikinji derejeden ýokardaky gazonlaryň käbir bölekleri basylyp ýatyr, bu bolsa ösüşiň çynlakaý pese gaçmagyna getirýär we ýerli otlary inçeldip, ony gowulandyrmak gerek.
⑥ Gyşda gurak we sary görünýän 2-nji ýa-da ondan ýokary derejeli bezeg gazonlary üçin çawdar otunyň tohumlary her ýyl noýabr aýynyň ortalarynda ekilmeli, standart ölçeg 60 inedördül metr/kg bolmaly.
Ýerleşdirilen wagty: 2024-nji ýylyň 28-nji fewraly